Câu nói ấy anh chị đã nghe ở đâu đó chưa? Có thể từ một người quen, một buổi hội thảo, hay một bài đăng trên mạng. Và không phải là không có lý. Nhưng mỗi lần nghe xong, người ta thường gật đầu rồi... tiếp tục không biết cụ thể là bao nhiêu.
Thật ra, khi ai đó nói New Zealand "rẻ hơn", họ đang so sánh điều gì với điều gì? Học phí với học phí? Chi phí cả năm với nhau? Hay chỉ đang nhớ lại một con số đọc được đâu đó từ lâu?
Bài viết này không có ý tranh luận câu đó đúng hay sai. Mà chỉ muốn giúp anh chị nhìn rõ hơn, để khi đưa ra quyết định tài chính cho con, anh chị đang đứng trên nền thông tin thật, không phải ấn tượng chung.
"Rẻ hơn" thật sự nghĩa là gì?
Nhiều gia đình khi so sánh chi phí du học thường chỉ nhìn vào học phí, hoặc tệ hơn là chỉ nhìn vào con số đầu tiên họ đọc được. Nhưng thực tế, tổng chi phí một năm học đại học gồm ít nhất năm thành phần: học phí, nhà ở, ăn uống, đi lại và các khoản phát sinh khác như visa, bảo hiểm, vé máy bay.
Khi ghép cả lại, bức tranh trở nên khác đi khá nhiều.
Tại New Zealand, học phí bậc đại học dao động từ khoảng 22.500 đến 55.000 NZD mỗi năm tùy ngành, trong đó khoa học xã hội và nhân văn thường thấp hơn, còn y khoa và khoa học sức khỏe có thể lên đến 40.000 NZD. Cộng thêm sinh hoạt phí, tổng chi phí một năm học trung bình rơi vào khoảng 25.000 đến 40.000 NZD, tương đương 400 đến 650 triệu đồng.
Còn Canada thì sao? Học phí trung bình hệ cử nhân dành cho sinh viên quốc tế tại Canada khoảng 36.123 CAD mỗi năm, và tổng chi phí cả năm có thể lên đến 50.000 CAD, tức khoảng 860 triệu đồng.
Nhìn vào đó, New Zealand có vẻ nhẹ hơn thật. Nhưng khoan đã.
Những điều con số không nói
Khi tỷ giá NZD và CAD dao động, khoảng cách chi phí giữa hai quốc gia cũng thay đổi theo. Không ai có thể biết trước 3 năm tới tỷ giá sẽ ở đâu.
Quan trọng hơn, tại các thành phố lớn như Auckland hay Wellington, sinh viên thường cần đến 20.000 đến 27.000 NZD mỗi năm chỉ để trang trải sinh hoạt, chưa tính học phí. Trong khi đó, chọn học tại các thành phố nhỏ hơn như Dunedin hay Christchurch thì sinh hoạt phí thường chỉ từ 18.000 đến 21.000 NZD mỗi năm. Cùng là "du học New Zealand", nhưng chênh lệch có thể lên đến 150 đến 200 triệu đồng mỗi năm chỉ vì chọn sai thành phố.
Ngành học cũng tạo ra khoảng cách đáng kể. Một bạn học kinh doanh tại Wellington và một bạn học y khoa tại Auckland, cùng gọi là "du học đại học New Zealand", nhưng tổng chi phí mỗi năm có thể chênh nhau gần gấp đôi.
Vậy "rẻ hơn" đúng hay sai?
Câu trả lời là: đúng, nhưng không phải lúc nào cũng vậy, và không phải với mọi lựa chọn.
New Zealand có lợi thế so sánh rõ ràng hơn Canada và Mỹ ở bậc cử nhân nếu anh chị chọn ngành khoa học xã hội, kinh doanh cơ bản, hoặc học tại các thành phố ít tốn kém hơn. Nhưng nếu con học ngành kỹ thuật, y khoa tại Auckland, và cộng thêm các chi phí trước khi đi như visa, vé máy bay, bảo hiểm, thì khoảng cách với Canada không còn rõ ràng nữa.
Sinh viên quốc tế tại New Zealand được phép làm thêm tối đa 25 giờ mỗi tuần trong học kỳ và toàn thời gian trong kỳ nghỉ, với mức lương tối thiểu 23,5 NZD mỗi giờ. Đây là một yếu tố thật sự ảnh hưởng đến tổng chi phí thực tế phải bỏ ra, nếu con có thể và muốn đi làm thêm.
Câu hỏi thật sự cần đặt ra
Thay vì hỏi "New Zealand có rẻ hơn Canada không?", anh chị có thể thử hỏi khác đi một chút: Con định học ngành gì, tại trường nào, ở thành phố nào? Với câu trả lời đó, con số cụ thể mới bắt đầu có nghĩa.
Chi phí du học không bao giờ là một con số cố định. Nó là kết quả của hàng loạt quyết định nhỏ mà gia đình sẽ đưa ra trong suốt quá trình chọn lộ trình. Chọn đúng, không nhất thiết phải chi nhiều hơn. Chọn chưa phù hợp, dù "rẻ" cỡ nào cũng sẽ thấy đắt.